کیفیت نان قربانی سیاستهای دولتی قیمتگذاری / کارشناسان خواستار واقعیسازی قیمت نان شدند!
کارشناسان معتقدند تنها راه برونرفت از چرخه معیوب صنعت نان، واقعیسازی قیمتها و ایجاد فضای رقابتی سالم است؛ تصمیمی که هم انگیزه نانوایان برای ارتقای کیفیت را تقویت میکند و هم مصرفکنندگان را به صرفهجویی در مصرف نان ترغیب خواهد کرد.
معضل هدررفت روزانه هزاران تُن نان در کشور، ریشه در سیاست قیمتگذاری دستوری دارد؛ سیاستی که انگیزه نانوایان برای استفاده از مواد اولیه باکیفیت را از بین برده و از سوی دیگر، نان را به کالایی بیارزش در ذهن مصرفکننده تبدیل کرده است. تجربه گذشته و تحلیل کارشناسان نشان میدهد آزادسازی قیمت نان میتواند این چرخه را متحول کند.
یکی از نانوایان در گفتوگو با خبرنگار ما گفت: «آرد دولتی که در اختیار ما قرار میگیرد از نظر کیفیت درجه یک نیست و با توجه به قیمت ثابت نان، خرید آرد آزاد برای ما صرفه اقتصادی ندارد. اگر قیمت نان واقعی شود، نانوا برای جلب مشتری ناچار به استفاده از آرد مرغوب میشود و کیفیت محصول نهایی بالا میرود.»
او افزود: «در حال حاضر هزینههای واقعی تولید در قیمتگذاری دولتی لحاظ نمیشود و همین مسئله بسیاری از همکاران من را از ادامه کار منصرف کرده است.» به گفته این نانوا، استفاده از جوش شیرین بهجای خمیرمایه به دلیل گرانی خمیرمایه نیز یکی دیگر از عوامل کاهش کیفیت نان در کشور است.
محمدجواد کرمی، رئیس کارگروه تخصصی آرد و نان اتاق اصناف ایران، با تأکید بر نقش تعیینکننده قیمت در بهبود کیفیت گفت: «سه عامل اصلی در تولید نان باکیفیت نقش دارند: استفاده از مواد اولیه مرغوب، نیروی انسانی آموزشدیده و تجهیزات مدرن. تا زمانی که قیمت نان واقعی نباشد، هیچکدام از این عوامل به درستی محقق نمیشود.»
او افزود: «در بسیاری از کشورها دولت فقط نقش ناظر را دارد و بازار آزاد، کیفیت را بالا میبرد. اما در ایران، قیمتگذاری دستوری باعث شده نانوا و کارخانه آرد انگیزهای برای رقابت نداشته باشند.» کرمی یادآور شد: «در یک دهه پیش که یارانه نان مستقیماً به مردم پرداخت میشد، نانواها میتوانستند آزادانه از هر کارخانه آرد بخرند و همین رقابت باعث افزایش کیفیت نان شد. اگر بخواهیم نان ایرانی به جایگاه واقعی خود برسد، باید فضای رقابتی سالمی برای نانوایان ایجاد کنیم.»
بر اساس آمار، سالانه حدود دو میلیون تُن نان در کشور هدر میرود؛ معادل ۳۰ درصد از تولید ملی. دو عامل اصلی این اتلاف گسترده، مستقیماً با سیاست قیمتگذاری دولتی مرتبط است: نخست، استفاده از آرد بیکیفیت و افزودنیهایی مانند جوش شیرین که نان را زود بیات میکند؛ و دوم، ارزان بودن بیش از حد نان بهدلیل یارانههای پنهان، که ارزش مصرف آن را در ذهن مردم پایین آورده است.
کارشناسان تأکید میکنند که راهحل این بحران، هرچند دشوار اما روشن است: عبور از قیمتگذاری دستوری و واگذاری قیمت نان به مکانیسم رقابت بازار. در چنین شرایطی نانوا برای جذب مشتری کیفیت را افزایش میدهد، نان ماندگارتر میشود، مصرفکننده برای کالایی باارزشتر هزینه واقعی پرداخت میکند و در نتیجه از اسراف نیز کاسته خواهد شد.
