چگونه میتوان صاحب نیروگاه خورشیدی در خانه شد؟
با توجه به ظرفیت بالای تابش خورشید در ایران، نصب نیروگاههای خورشیدی پشتبامی بهعنوان یکی از راهکارهای تولید برق پاک و ایجاد درآمد برای خانوارها در سالهای اخیر مورد توجه قرار گرفته است. مشترکان خانگی میتوانند با نصب پنل خورشیدی روی پشتبام منازل خود، علاوه بر تأمین بخشی از برق مصرفی، مازاد تولید را بهصورت تضمینی به شبکه برق بفروشند.
ایران با بیش از ۲۹۰۰ ساعت تابش آفتاب در سال، یکی از مستعدترین کشورهای جهان برای توسعه انرژی خورشیدی محسوب میشود؛ بهگونهای که حتی کمتابشترین مناطق کشور نیز ظرفیتی بیش از برخی کشورهای اروپایی دارند. بر همین اساس، امکان مشارکت مشترکان خانگی در تولید برق خورشیدی فراهم شده و برق تولیدی آنها با نرخی چند برابر تعرفه مصرفی خریداری میشود.
بر اساس مصوبه وزارت نیرو، از سال ۱۳۹۵ قرارداد خرید تضمینی برق از نیروگاههای تجدیدپذیر، از جمله نیروگاههای خورشیدی خانگی، اجرایی شده است. طبق این طرح، سرمایهگذاری اولیه بر عهده متقاضی بوده و شرکتهای توزیع برق موظفاند با مشترکان، قرارداد خرید تضمینی ۲۰ ساله منعقد کنند. پرداخت بهای برق تولیدی نیز هر دو ماه یکبار از سوی ساتبا انجام میشود.
طبق اعلام شرکت توزیع برق تهران بزرگ، برق تولیدی نیروگاههای پشتبامی با نرخی بیش از ۳۸۰۰ تومان به ازای هر کیلوواتساعت خریداری میشود. هزینه نصب یک نیروگاه خورشیدی خانگی با ظرفیت دو تا پنج کیلووات، بسته به تجهیزات مورد استفاده، بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ میلیون تومان برآورد میشود و بازگشت سرمایه معمولاً در بازه چهار تا پنج سال اتفاق میافتد.
مزیت اصلی این نیروگاهها، امکان استفاده از فضاهای بلااستفاده پشتبامها، بهویژه در شهرهای بزرگ مانند تهران است. همچنین این نیروگاهها علاوه بر کاهش خاموشیها و افزایش پایداری شبکه برق، نقش مؤثری در کاهش آلودگی هوا و کاهش فشار بر بودجه دولت در حوزه یارانه انرژی دارند.
بر اساس اعلام وزارت نیرو، متقاضیان برای احداث نیروگاه خورشیدی خانگی باید ابتدا به سامانه «مهرسان» ساتبا مراجعه کرده و درخواست خود را ثبت کنند. پس از انتخاب پیمانکار مورد تأیید و بررسی شرایط ملک، تجهیزات نصب شده و نیروگاه به شبکه سراسری برق متصل میشود. در صورت استفاده از تجهیزات هیبریدی، حتی در زمان قطعی برق نیز امکان استفاده از برق تولیدی وجود خواهد داشت.
با وجود مزایای متعدد، توسعه نیروگاههای خورشیدی پشتبامی با چالشهایی مانند هزینه اولیه بالا، بروکراسی اداری و ضعف آگاهی عمومی همراه است. کارشناسان معتقدند رفع موانع مالی و تسهیل فرآیندهای اجرایی، شرط اصلی گسترش این طرح و بهرهبرداری گستردهتر از ظرفیت انرژی خورشیدی در کشور خواهد بود.
