پرداخت یارانه به صورت دهکبندی تمام شد | وزارت تعاون توضیح میدهد
یارانهها که چند ماهی میشود مهمان خانوارهای ایرانی است و هر ماه به عنوان کمک معیشتی به خانوارهای مستحق پرداخت میشود، با تغییری همراه خواهد شد.
وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی از بازنگری اساسی در شیوه پرداخت یارانهها خبر داده و اعلام کرده است که سازوکار جدیدی بهزودی جایگزین دهکبندی مرسوم خواهد شد. این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده که سالهاست نظام فعلی شناسایی مشمولان یارانه با انتقادهای گستردهای از سوی کارشناسان و افکار عمومی روبهروست. محور اصلی این تغییر، سنجش دقیقتر وضعیت معیشتی خانوارها بر پایه «درآمد واقعی» و نه صرفاً جایگاه اسمی در دهکهاست.
در ماههای اخیر و همزمان با حذف تعداد زیادی از یارانهبگیران، ضعف معیارهای موجود بیش از گذشته نمایان شد. بسیاری از خانوارها که از نظر آماری در دهکهای بالاتر قرار گرفتهاند، در عمل با فشار شدید هزینههای زندگی مواجهاند. همین موضوع باعث شده تردیدهای جدی درباره صحت روشهای فعلی ارزیابی توان مالی شکل بگیرد.
احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، با انتقاد از نگاه کلیشهای به دهکهای درآمدی تأکید کرده است که قرار دادن ۲۷ میلیون نفر در قالب سه دهک بالای درآمدی بهمعنای برخورداری و رفاه همگانی آنها نیست. به گفته او، بخش قابل توجهی از این افراد اگرچه درآمد اسمی بالاتری دارند، اما در واقع از نظر معیشتی تحت فشار هستند. بر همین اساس، آییننامه جدید برای تصویب نهایی به هیئت دولت ارسال شده است.
جزئیات رویکرد جدید در پرداخت یارانهها
در مدل پیشنهادی وزارت کار، تمرکز از دهکهای هشتم، نهم و دهم برداشته شده و ارزیابیها بر پایه توان واقعی اقتصادی خانوار انجام میشود. این فرمول جدید چند مؤلفه کلیدی را مدنظر قرار میدهد:
- میزان درآمد خالص خانوار پس از کسر مالیات و هزینههای اجتنابناپذیر
- تعداد اعضای خانواده و نیازهای متناسب با جمعیت خانوار
- سطح واقعی هزینههای زندگی مانند مسکن، خوراک، حملونقل و خدمات شهری
- تفاوت معنادار هزینههای معیشت در تهران نسبت به سایر شهرها
این شیوه باعث میشود خانوارهایی که با وجود درآمد بالاتر، هزینههای سنگینی دارند، بهطور کامل از چرخه حمایت حذف نشوند و در مقابل، خانوادههایی که درآمد پایینتری دارند اما به اشتباه در دهکهای بالاتر قرار گرفتهاند، حمایت بیشتری دریافت کنند.
نمونهای از اجرای فرمول جدید
برای مثال، یک خانواده چهار نفره مستأجر در تهران با درآمد ماهانه ۴۰ میلیون تومان، پس از پرداخت اجاره و سایر هزینههای ضروری، ممکن است در رده خانوارهای متوسط یا حتی کمدرآمد قرار گیرد. در سیستم جدید، چنین خانوادهای صرفاً به دلیل عدد درآمد، از یارانه محروم نخواهد شد؛ بلکه قدرت واقعی تأمین هزینههای زندگی ملاک تصمیمگیری است.
در مجموع، فرمول تازه پرداخت یارانهها را میتوان یکی از مهمترین اصلاحات سالهای اخیر در نظام حمایتی کشور دانست. این رویکرد با کنار گذاشتن معیارهای سادهانگارانه گذشته و توجه به واقعیتهای اقتصادی زندگی مردم، میتواند به توزیع منصفانهتر منابع و کاهش خطاهای پرهزینه دهکبندی سنتی منجر شود؛ مسیری که بسیاری از کارشناسان آن را پاسخی ضروری به تحولات اقتصادی و مطالبات اجتماعی میدانند.
