لبنیات گران شد! / جدول قیمت امروز دوشنبه ۴ اسفند ۱۴۰۴ منتشر شد
رشد مداوم قیمت مواد غذایی در سالهای اخیر، ترکیب خرید خانوارها را بهطور محسوسی تغییر داده است. در صف دریافت کالابرگ، اقلامی مانند برنج، مرغ و روغن در اولویت انتخاب قرار گرفتهاند و محصولات لبنی معمولاً در رتبههای بعدی دیده میشوند؛ تغییری که از جابهجایی نیازهای تغذیهای به سمت کالاهای سیرکنندهتر و مقرونبهصرفهتر حکایت دارد.
دادههای رسمی نشان میدهد میانگین مصرف لبنیات در ایران به حدود ۶۰ تا ۷۰ کیلوگرم در سال برای هر نفر کاهش یافته است؛ رقمی که فاصله قابلتوجهی با استاندارد جهانیِ حدود ۱۶۰ کیلوگرم دارد. این اختلاف، زنگ هشداری برای وضعیت تغذیه و سلامت عمومی به شمار میرود.
بررسی سبد خرید خانوارها، بهویژه در دهکهای درآمدی پایین، نشان میدهد شیر، ماست و پنیر دیگر جایگاه پیشین خود را ندارند و بهتدریج به کالاهایی با اولویت کمتر تبدیل شدهاند. در عمل، لبنیات که زمانی از اقلام ضروری سفره محسوب میشد، اکنون برای بسیاری از خانوادهها در دسته خریدهای قابل حذف یا محدود قرار گرفته است.
یکی از عوامل اثرگذار بر این روند، حذف ارز ترجیحی برای کالاهای اساسی بود؛ سیاستی که با هدف اصلاح نظام یارانهای اجرا شد، اما پیامد آن افزایش هزینه نهادههای دامی و بالا رفتن بهای تولید شیر خام بود. این افزایش هزینهها به سرعت به قیمت نهایی محصولات منتقل شد و موجی از گرانی در بازار لبنیات شکل گرفت. طی چند مرحله تعدیل قیمت، برخی فرآوردههای لبنی رشد قابلتوجهی را تجربه کردند و همین موضوع کاهش تقاضا را در پی داشت.
در ادامه، دولت برای کاهش فشار تورمی، طرح کالابرگ الکترونیکی را به اجرا گذاشت و لبنیات را نیز مشمول این حمایت کرد. با این حال، محدودیت اعتبار تخصیصیافته، تنوع اندک کالاهای تحت پوشش و اختلاف قیمت میان نرخ کالابرگی و بازار آزاد باعث شد این سیاست نتواند افت مصرف را بهطور کامل جبران کند. در نتیجه، بسیاری از خانوارها ترجیح میدهند
