جهش دوباره قیمت مواد غذایی / سفره مردم کوچکتر شد!
هرچه از ابتدای سال ۱۴۰۴ گذشته، شتاب رشد قیمت مواد غذایی افزایش یافته و سفره خانوارهای ایرانی کوچکتر شده است. آمارهای رسمی مرکز آمار ایران نیز این روند را تأیید میکنند. به گفته تحلیلگران اقتصادی، عواملی چون تأخیر در تخصیص ارز، برهمخوردن تعادل عرضه و تقاضا، جنگها و بحران انرژی، از مهمترین دلایل جهش تورم خوراکیها هستند.
بررسی میدانی از فروشگاههای زنجیرهای و سوپرمارکتها در مهرماه نشان میدهد که قیمت کالاهای اساسی همچنان روند صعودی دارد. کمبود عرضه برخی اقلام، بهویژه برنج، از اصلیترین عوامل افزایش قیمتها عنوان شده است. فعالان بازار میگویند کاهش واردات برنج خارجی باعث رشد نرخ برنج داخلی نیز شده است.
در این میان، قیمت برنج هندی از ۵۰۰ هزار تومان در فروردین به ۷۷۰ هزار تومان در مهرماه رسیده که رشدی ۵۴ درصدی را نشان میدهد. برنج ایرانی ۴.۵ کیلویی نیز از ۸۰۰ هزار تومان به یکمیلیون و ۹۴۴ هزار تومان رسیده و جهشی ۱۴۳ درصدی را تجربه کرده است. قند نیز با رشد ۹۴ درصدی از ۴۵ هزار و ۹۰۰ تومان به ۸۹ هزار تومان رسیده و به یکی از رکوردداران گرانی تبدیل شده است. همچنین لوبیا چیتی از ۳۶۵ هزار تومان به ۴۶۵ هزار و ۵۰۰ تومان رسیده (رشد ۲۷.۴ درصدی) و شکر نیز از ۴۹ هزار به ۶۹ هزار تومان افزایش یافته است (۴۰ درصد رشد).
در بخش پروتئینی، قیمت ران گوسفندی از یکمیلیون و ۱۰۰ هزار تومان به حدود یکمیلیون و ۱۶۰ هزار تومان افزایش یافته (۶.۳۶ درصد رشد). مرغ از ۱۰۹ هزار تومان در فروردین به ۱۴۸ هزار تومان در مهر رسیده و ۳۵.۷۸ درصد گرانتر شده است. تخممرغ ۳۰ عددی نیز از ۱۰۰ هزار تومان به ۱۷۵ هزار تومان رسیده و رشدی ۷۵ درصدی داشته است.
در گروه لبنیات و روغن نیز افزایش قیمت ادامه دارد. بطری شیر از ۳۴ هزار به ۴۴ هزار تومان رسیده (۲۹.۴ درصد رشد) و روغن مایع سرخکردنی از ۸۲ هزار تومان به ۱۳۲ هزار تومان افزایش یافته که جهشی ۶۱ درصدی را ثبت کرده است. قیمت چای بسته به نوع و کیفیت متفاوت است؛ چای دوغزال عطری ۵۰۰ گرمی در مهرماه ۵۴۸ هزار تومان و چای اقتصادی ۱۰ کیلویی یکمیلیون و ۳۰۰ هزار تومان قیمتگذاری شده است.
رضا کنگری، رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی تهران، از افزایش شدید قیمت برنج و حبوبات خبر داده و دلیل آن را در محدودیت واردات و عرضه ناکافی دانسته است. به گفته او، قیمت برنج پاکستانی بین ۱۲۰ تا ۱۷۰ هزار تومان و برنج ایرانی بین ۱۸۰ تا ۳۳۵ هزار تومان معامله میشود. لوبیا چیتی در حدود ۳۴۰ تا ۳۶۰ هزار تومان قیمت دارد و لوبیا قرمز بهدلیل کاهش سطح زیرکشت و افت واردات، از ۱۷۰ هزار به ۲۴۵ هزار تومان رسیده است. نخود نیز طی ۲۰ روز اخیر از ۱۰۰ هزار تومان به ۱۴۰ هزار تومان افزایش یافته است.
داوود لپهچی، رئیس انجمن حبوبات ایران، هشدار داده است که در نیمه دوم سال احتمال کمبود در بازار وجود دارد، زیرا ثبت سفارشها با تأخیر و حجم پایین انجام میشود و تخصیص ارز نیز ناکافی بوده است. او تأکید کرد: انباشت محمولهها در گمرک و مشکلات ارزی، التهاب بازار را کاهش نخواهد داد.
بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، نرخ تورم سالانه در شهریورماه ۱۴۰۴ به ۳۷.۵ درصد رسیده که برای دهکهای کمدرآمد حتی بالاتر است. بررسی قیمت بیش از ۵۰ قلم کالای خوراکی نشان میدهد میانگین رشد قیمتها در یک سال گذشته ۶۶ درصد بوده است. این در حالی است که حداقل حقوق کارگران در سال جاری تنها ۱۰ میلیون و ۳۹۰ هزار تومان تعیین شده است؛ موضوعی که از کاهش شدید قدرت خرید و کوچک شدن سفره خانوارها حکایت دارد. کارشناسان معتقدند کاهش واردات کالاهای اساسی مانند برنج، حبوبات و چای، نتیجهای جز افزایش قیمتها ندارد. طولانی بودن فرآیندهای اداری در تجارت خارجی نیز منجر به سه پیامد منفی میشود: افزایش هزینههای مبادله، کاهش جذابیت بازار ایران برای شرکای خارجی و رشد بازارهای غیررسمی و قاچاق.
