این خودروهای وارداتی همچنان سهمیه بنزین میگیرند
حذف سهمیه بنزین یارانهای برای خودروهای وارداتی، در نگاه اول بهگونهای مطرح شد که گویی همه خودروهای خارجی را در بر میگیرد؛ اما بررسی جزئیات نشان میدهد دامنه این تصمیم محدودتر از تصور اولیه است و استثناهایی هم دارد.
بر اساس اطلاعات جدید، خودروهای وارداتی فقط در صورتی از سهمیه بنزین محروم میشوند که حجم موتور آنها بیش از ۱۳۰۰ سیسی باشد. بنابراین تعداد کمی از خودروهای خارجی کمحجم و کممصرف همچنان مشمول دریافت بنزین یارانهای هستند. در میان این استثناها میتوان به خودروهایی مانند اوپل کورسا، مرسدسبنز GLB200، برخی نسخههای تویوتا کرولا، تویوتا لوین و سوزوکی سوئیفت اشاره کرد. با این حال، واقعیت بازار ایران نشان میدهد که اغلب خودروهای وارداتی موجود، موتورهایی با حجم ۱۵۰۰، ۱۸۰۰ یا حتی ۲۰۰۰ سیسی و بالاتر دارند و در نتیجه از دریافت سهمیه حذف خواهند شد.
این سیاست اگرچه به نفع واردات خودروهای کممصرف تمام میشود، اما در نقطه مقابل، خودروهای داخلی و مونتاژی با مصرف سوخت بالا همچنان بدون هیچ محدودیتی سهمیه بنزین دریافت میکنند. این در حالی است که بسیاری از این محصولات داخلی، موتورهای حجیم، مصرف سوخت بالا و حتی هزینه ارزی قابلتوجهی در فرآیند تولید یا مونتاژ دارند. به همین دلیل، شرایط بهگونهای رقم خورده که خودروهای پرمصرف داخلی در مقایسه با خودروهای وارداتی کممصرف، در جایگاه ترجیحی قرار گرفتهاند.
از سوی دیگر، این توجیه که خریداران خودروهای وارداتی توان پرداخت بنزین آزاد را دارند، محل بحث است؛ چرا که قیمت خودروهای داخلی و مونتاژی نیز بهشدت افزایش یافته و دیگر نمیتوان آنها را «ارزان» دانست. بنابراین استفاده از این استدلال فقط برای خودروهای وارداتی، منطقی و عادلانه به نظر نمیرسد. بسیاری از کارشناسان تأکید میکنند که سیاستگذاری در حوزه سوخت باید بر اساس شاخصهایی مانند مصرف واقعی، بازده فنی و فناوری پیشرانه باشد، نه صرفاً وارداتی یا داخلی بودن خودرو؛ چرا که در غیر این صورت، انگیزه خودروسازان داخلی برای بهبود فناوری و کاهش مصرف سوخت نیز تضعیف خواهد شد.
در میان خودروهای وارداتی کمحجم، مرسدسبنز GLB200 یکی از نمونههای شاخص است. این مدل با پیشرانه سهسیلندر ۱.۳ لیتری توربوشارژ و سیستم هیبرید خفیف عرضه میشود و با وجود ابعاد و برند لوکس، مصرف سوخت قابلقبولی دارد. قیمت این خودرو در بازار ایران به حدود ۱۱ میلیارد تومان رسیده، در حالی که در بازار جهانی با حدود ۴۰ هزار دلار قابل خریداری است.
اوپل کورسا نیز یکی دیگر از خودروهای مشمول سهمیه محسوب میشود. این هاچبک اروپایی از موتور سهسیلندر ۱.۲ لیتری توربوشارژ استفاده میکند و مصرف سوختی در حدود ۵ لیتر در صد کیلومتر دارد. قیمت آن در بازار ایران بین ۲.۸ تا ۳ میلیارد تومان در نوسان است، در حالی که در بازار اروپا حدود ۲۵ هزار یورو قیمت دارد.
تویوتا کرولا ۱.۲ لیتری وارداتی نیز با تمرکز بر مصرف سوخت پایین وارد کشور شده است. این خودرو با وجود شتاب ضعیف و امکانات محدود، به دلیل مصرف اقتصادی و برند معتبر، در بازار ایران قیمتی بین ۳.۵ تا ۴ میلیارد تومان دارد؛ در حالی که نمونه صفر کیلومتر آن در کشورهای همسایه با حدود ۱۵ هزار دلار عرضه میشود.
سوزوکی سوئیفت یکی از کممصرفترین گزینههای وارداتی است. این هاچبک سبکوزن با موتور ۱.۲ لیتری و سیستم هیبرید خفیف، مصرف سوختی در حدود ۴ لیتر در صد کیلومتر دارد. اگرچه تعداد آن در بازار ایران بسیار محدود است، اما قیمت نمونههای موجود بین ۲ تا ۲.۲ میلیارد تومان اعلام میشود.
در نهایت، فیات ۵۰۰ نیز با موتور ۱.۲ لیتری وارد ایران شده و در زمره خودروهای کممصرف قرار میگیرد. هرچند توان فنی و شتاب این خودرو چندان چشمگیر نیست، اما مصرف سوخت مناسب آن را به گزینهای شهری تبدیل کرده است. با این حال، قیمت حدود ۳ میلیارد تومانی آن در بازار ایران، فاصلهای چشمگیر با قیمت ۱۵ هزار دلاری این خودرو در اروپا دارد.
مجموع این شرایط نشان میدهد که سیاست حذف سهمیه بنزین، اگرچه ظاهراً با هدف مدیریت مصرف سوخت تدوین شده، اما در عمل با چالشهای جدی از منظر عدالت، کارایی و جهتدهی به فناوری خودرو در کشور مواجه است.
